Warning: Declaration of AVH_Walker_Category_Checklist::walk($elements, $max_depth) should be compatible with Walker::walk($elements, $max_depth, ...$args) in /home/felsefe/public_html/wp-content/plugins/extended-categories-widget/4.2/class/avh-ec.widgets.php on line 136

Warning: session_start(): Cannot start session when headers already sent in /home/felsefe/public_html/wp-content/plugins/simplecontact/simpleContact.php on line 208
Prîmat Çima Tune Dibin? – Felsefevan

Prîmat Çima Tune Dibin?

Prîmat Çima Tune Dibin?

Ji her sê cureyên prîmatan du cure gav bi gav ber bi tunebûnê ve dimeşin, xeteriya li ser prîmatan ji sala 1996an û heya vê gavê ji sedî bîst zêde bûye. Ji bo endamên ji malbata pîramatan ku di roja îroyîn de hejmara cureyên malbatê 504 e, xeteriya herî mezin û hov em, bi gotineke din mirov e. Bandora kiryarên mirov ku bi awayeke berdewamî û hovane dubarekirina kiryarên xwe pêk tîne, li ser sirûştê zêde ye. Mirov bi endustrî, çandinî, ajaldarî, qirkirina daristanan, lêgerîna li petrol û gazê, madenvanî, çêkirina bendavê û rêyên asfaltkirî û dîsa pê re bi nêçîra prîmatan, zêdebûna hejmara mirovan û germbûna cîhanê, xeteriya herî mezin e.

Xeteriya li ser şûn û deverên ku prîmat li wir dijîn, dê heya sala 2050ê zêde bibe lewre hejmara mirovên li nêz û derûdora şûn û deverên prîmat tê de dijîn 5,1 mîlyar e û heya sala 2050yê dê 7,3 mîlyar bibe. Lêkolîna dawîn diyarkir ku malbata prîmatan ji sedî şêst bi tunêbûnê re rû bi rû ye û hejmara endemanên ji her cureyê jî ji sedî heftêûpênc kêm bûye. Cureyên ajalan yên weke mirovokî û nîvmirovokî ku lorîîane (malbata tûtiyan-papaxanan) û makî (malbata lemûran) jî wê malbatê ne, weke prîmat têne qebûlkirin. Prîmat li nod welatên li Amerîkaya Başûr û Navîn, Karayîbê, Madagaskar û Asyayê dijîn.

Li Madagaskarê ji sedî heyştêûheft cureyên prîmatan di bin xeteriyê de ye, li Asyayê ji sedî heftêûsê û li Afrîkayê ji sedî sîûheft e, û li deverên tropîkal û subtropîkal ji ji sedî sîûşeş e. Ji ber pêwendî û nêzikbûna prîmatan ya bi mirovan re, prîmat weke nimûneyeke pirr baş tê qebûlkirin. Ji bo peresîn, tevger û tehdîta nexweşiyên ku dê li ser laşê mirov peyda bibe, prîmat weke nimûneya herî baş û girîng tê qebûlkirin. Ji bo têvelîtiya jiyanê (biodiversity) û ekosîstemê pêdivî bi prîmatan heye.

Metîn Eser

Çavkanî: IPS / 22.01.2017 

Bersivekê binivîsin

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.